آیا هیتر تابشی صدا دارد؟ این پرسش، در ذهن بسیاری از افرادی که برای منزل، رستوران، تالار یا سالن ورزشی به‌دنبال خرید سیستم گرمایشی مناسب هستند، مشغول کرده است. نگرانی از سروصدای اضافه، به‌ویژه در فضاهایی که آرامش و کیفیت صوتی اهمیت بالایی دارد، کاملا طبیعی است. فناوری تابشی، برخلاف سیستم‌های فن‌دار، عمدتا فاقد قطعات متحرک است و همین ویژگی، سطح صدای آن را به حداقل ممکن می‌رساند. در این مقاله، منشا احتمالی هر صدا، میزان صدا بر حسب دسیبل در مدل‌های گازی و برقی، مقایسه آن با سایر سیستم‌های گرمایشی و راهکارهای عملی کاهش سروصدای اضافی را مرور خواهیم کرد.

منشا صدا در هیترهای تابشی گازی و برقی

در هیترهای تابشی گازی، صدای احتراق مشعل و عبور گاز داخل لوله، اصلی‌ترین منبع سروصداست. این صدا معمولا در لحظه روشن‌شدن دستگاه، به‌صورت یک صدای کوتاه شعله‌ور شدن ظاهر می‌شود و پس از استقرار شعله، به سطح بسیار پایین‌تری کاهش می‌یابد. در مدل‌های فن‌دار (نوع Push-Through) که هوای احتراق را با فشار مثبت به داخل محفظه هدایت می‌کنند، صدای خفیف موتور فن نیز به مجموعه صداهای دستگاه اضافه می‌شود.

علاوه بر این، در چرخه‌های روشن و خاموش دستگاه، فلز لوله دچار انبساط و انقباض حرارتی شده و گاهی صدای تیک‌تیک خفیفی ایجاد می‌کند. این پدیده کاملا طبیعی و بی‌خطر به‌شمار می‌رود و معمولا با گذشت زمان، کاربر به آن عادت می‌کند. در مقابل، هیترهای تابشی برقی، بدون مشعل یا قطعه متحرک، کاملا ساکت باقی می‌مانند و تنها صدای احتمالی آن‌ها، کلیک ملایم ترموستات مکانیکی هنگام قطع و وصل جریان برق به گوش می‌رسد.

میزان صدای معمول هیترهای تابشی (دسیبل)

سطح صدای هیترهای تابشی برقی معمولا بین ۳۰ تا ۴۰ دسیبل قرار دارد که تقریبا معادل صدای زمزمه آرام یا فضای یک کتابخانه ساکت است. برخی برندها حتی رقم دقیق ۳۴ دسیبل را برای محصولات خود اعلام کرده‌اند که در مقایسه با سایر وسایل گرمایشی، رقمی بسیار پایین به‌حساب می‌آید.

در هیترهای تابشی گازی لوله‌ای صنعتی، به‌ویژه مدل‌های با فشار مثبت، سطح صدا معمولا به کمتر از ۴۷ دسیبل محدود می‌شود؛ رقمی که برای فضاهای حساس به سروصدا کاملا قابل قبول است.

برای درک بهتر این اعداد، می‌توان به صدای پس‌زمینه معمول یک خانه اشاره کرد که بین ۲۵ تا ۴۰ دسیبل نوسان دارد و صدای یک مکالمه عادی حدود ۶۰ دسیبل ثبت می‌شود. بنابراین، هیتر تابشی در بدترین حالت هم‌تراز با نویز محیطی طبیعی باقی می‌ماند و عملا به گوش نمی‌رسد.

مقایسه سروصدا با سایر سیستم‌های گرمایشی (کانوکتوری، بلوئری)

بخاری‌های بلوئری(Blower)، برای دمیدن هوای گرم به فضا، از موتور فن قدرتمند استفاده می‌کنند و همین ویژگی، صدای محسوسی به‌همراه دارد؛ میانگین این دستگاه‌ها در آزمایش‌های مستقل حدود ۴۷ دسیبل گزارش شده و برخی مدل‌های قدیمی‌تر حتی به ۵۶ دسیبل هم می‌رسند. در مقابل، بخاری‌های کانوکتور (Convector)، با تکیه بر جابه‌جایی طبیعی هوا و بدون نیاز به فن، سطح صدای پایین‌تری از خود نشان می‌دهند و از این نظر، به هیتر تابشی شباهت بیشتری پیدا می‌کنند. با این حال، هیتر تابشی، بدون هیچ‌گونه جابه‌جایی هوا، گرمای خود را مستقیما روانه اجسام و افراد می‌سازد. به همین دلیل، از نظر سطح صدا، همچنان گزینه‌ای آرام‌تر برای فضاهای بسته و پرتردد به‌شمار می‌رود.

جدول زیر، سطح صدای تقریبی چند سیستم گرمایشی رایج را در کنار یکدیگر نشان می‌دهد:

چه عواملی باعث افزایش صدای هیتر می‌شود؟

با وجود اینکه هیتر تابشی، در حالت عادی، صدای بسیار کمی دارد، برخی شرایط نصب و نگهداری، این سطح صدا را به‌طور غیرمنتظره افزایش می‌دهند. آشنایی با این عوامل، امکان تشخیص زودهنگام مشکل را پیش از مراجعه به تعمیرکار فراهم می‌سازد. مهم‌ترین این عوامل عبارت‌اند از:

• شل‌شدن پیچ‌ها و براکت‌های نصب
• نصب نادرست یا فاصله نامناسب دستگاه با سقف و دیوار
• فرسودگی یاتاقان موتور فن در مدل‌های فن‌دار
• نوسان فشار گاز ورودی
• کثیفی یا گرفتگی مشعل و نازل
• روشن و خاموش‌شدن پی‌درپی دستگاه به دلیل تنظیم نامناسب ترموستات

راهکارهای کاهش صدای هیتر تابشی

پس از شناسایی منشا صدا، نوبت به اقدامات عملی برای رفع آن می‌رسد. خوشبختانه، بیشتر این اقدامات، نیاز به تجهیزات پیچیده یا هزینه بالا ندارند و در بازه‌های زمانی کوتاه قابل‌اجرا هستند. راهکارهای اصلی را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

• سفت‌کردن پیچ‌ها و اتصالات بدنه در بازه‌های زمانی منظم
• نصب دستگاه دقیقا مطابق دفترچه راهنمای سازنده و رعایت فاصله استاندارد از سقف
• استفاده از پایه‌های لاستیکی یا ایزوله‌کننده ارتعاش زیر براکت نصب
• سرویس دوره‌ای موتور فن و روغن‌کاری یاتاقان‌ها در مدل‌های فن‌دار
• بازبینی و تنظیم فشار گاز ورودی توسط تکنسین مجاز
• تمیزکاری منظم مشعل و نازل برای جلوگیری از احتراق نامنظم
• تنظیم ترموستات برای تغییر دمای تدریجی به‌جای روشن و خاموش‌شدن ناگهانی

اهمیت سطح صدا در فضاهایی مثل تالار، هتل و سالن ورزشی

برای مدیران تالار پذیرایی و هتل، پرسش آیا هیتر تابشی صدا دارد، اهمیتی فراتر از یک کنجکاوی ساده پیدا می‌کند؛ چراکه کیفیت صدا در این فضاها، مستقیما بر تجربه مهمانان اثر می‌گذارد. مکالمه، موسیقی زنده و آسایش شنیداری، بخش جدایی‌ناپذیر از خدمات ارائه‌شده در چنین مکان‌هایی به‌شمار می‌آید و حتی صدای خفیف یک دستگاه گرمایشی، در سکوت میان دو آهنگ یا هنگام سخنرانی، به‌راحتی قابل‌تشخیص خواهد بود. به همین دلیل، انتخاب سیستمی که سروصدای اضافه تولید نکند، در این فضاها، به یک الزام تبدیل می‌شود.

در سالن‌های ورزشی، شرایط اندکی متفاوت است. ارتفاع زیاد سقف، معمولا هیتر تابشی را در فاصله قابل‌توجهی از کاربران قرار می‌دهد و همین فاصله، صدای احتمالی دستگاه را پیش از رسیدن به سطح زمین، به‌طور طبیعی کاهش می‌دهد. علاوه بر این، حجم بزرگ سالن، امکان پخش‌شدن صوت را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه، حتی مدل‌های گازی صنعتی که سطح صدای بالاتری نسبت به نمونه‌های برقی دارند، در عمل کمتر مورد توجه ورزشکاران و تماشاگران قرار می‌گیرند. با این حال، در هر سه فضا، انتخاب مدل مناسب و رعایت اصول نصب، بهترین تضمین برای گرمایشی آرام و بی‌دردسر به‌شمار می‌آید.

سوالات متداول

آیا هیتر تابشی صدا دارد؟

هیتر تابشی برقی تقریبا هیچ صدایی تولید نمی‌کند و نمونه‌های گازی نیز، در مقایسه با سیستم‌های فن‌دار، سروصدای بسیار کمتری دارند.

هیتر تابشی گازی چقدر صدا دارد؟

هیترهای گازی صنعتی معمولاً بین ۴۰ تا ۴۷ دسیبل صدا تولید می‌کنند که رقمی کاملا قابل تحمل برای اغلب فضاهای مسکونی و تجاری به‌شمار می‌آید.

چرا هیتر من صدای تیک‌تیک می‌دهد؟

این صدا معمولا نتیجه انبساط و انقباض طبیعی فلز لوله در اثر تغییر دما است و نشانه خرابی به‌حساب نمی‌آید.

آیا می‌توان صدای هیتر تابشی را کاهش داد؟

بله، با سفت‌کردن اتصالات، سرویس منظم فن و مشعل و رعایت اصول نصب، سروصدای اغلب هیترها به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.